Xuất khẩu tác phẩm văn học- Bài 1: Không có cái để bán?

Vừa qua, bạn đọc quan tâm đến văn chương Nhật trong cả nước có dịp giao lưu, trao đổi về văn học Nhật với giáo sư Mitsuyoshi Numano. Nhưng khi được hỏi suy nghĩ về văn học Việt Nam, vị giáo sư Nhật mới cho biết rằng “tôi rất hổ thẹn vì hầu như không biết gì về văn học Việt Nam”.

Nhập siêu, xuất hạn

Việc vị giáo sư văn học Đại học Tokyo tỏ vẻ áy náy vì biết quá ít về văn học Việt Nam thực ra chỉ là một lời giải thích mang tính lịch sự vì ngay sau đó, ông cũng thẳng thắn cho biết “số lượng các tác phẩm văn học Việt Nam được dịch ra tiếng Nhật rất ít nên người Nhật hầu như không biết tới nền văn học của các bạn”.

Trong quá trình toàn cầu hóa, một vấn đề được nhắc nhiều là giao lưu văn hóa. Với văn học, chúng ta đã có sự tiếp nhận với sách ngoại văn, sách dịch xuất hiện ngày càng nhiều, chúng ta vui mừng là bạn đọc Việt Nam bây giờ được đọc những tác phẩm mới nhất, nổi tiếng nhất, hay nhất ngang thời điểm với bạn đọc tại các quốc gia phát triển. Điều đó có công của các nhà xuất bản, nhà phát hành… Thế nhưng, giao lưu là sự qua lại, rất tiếc chúng ta tiếp nhận nhiều nhưng đưa văn học Việt Nam ra các nước còn quá ít.

Tiêu biểu như văn học Nhật rất quen thuộc ở Việt Nam trong khi tác phẩm trong nước xuất qua Nhật lại rất hạn chế. Hiếm hoi có một số tác phẩm thuộc dạng nghiên cứu như Tuyển tập truyện ngắn Việt Nam hiện đại, Truyện Kiều, Đồng bằng sông Cửu Long hoặc các tác phẩm nổi tiếng như Mắt biếc của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, Chim én bay của Nguyễn Trí Huân, Nhật ký Đặng Thùy Trâm… Một điểm chung của những tác phẩm dịch này là sự tự phát, Mắt biếc được chọn dịch do một NXB ở Nhật đặt hàng dịch giả Kato Sakae chuyển sang Nhật ngữ. Qua một người bạn Việt Nam ở Nhật chị biết đến Mắt biếc và chọn dịch tác phẩm này.

Thực tế văn học Việt Nam vẫn đang có mặt tại các quốc gia trên thế giới nhưng không chỉ ít về số lượng mà còn hạn chế nhiều mặt, kể cả về nội dung. Tiêu biểu như tại một số quốc gia như Mỹ, Úc, Pháp… nơi cộng đồng người Việt sinh sống đông đảo có một số NXB khá thân thiện đã xuất bản các tác phẩm Việt Nam đương đại như thơ của Hữu Thỉnh, Lâm Thị Mỹ Dã, Vàng Anh… Một dạng khác là các NXB do chính người Việt lập ra tại các quốc gia như Nga, vùng Đông Âu với mục đích chủ yếu là để đáp ứng nhu cầu cộng đồng người Việt tại những địa phương này. Tuy nhiên, cả hai hình thức xuất bản này hoàn toàn phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của đơn vị xuất bản và thường là theo quan điểm riêng của họ mà đôi lúc không phản ánh đúng tình hình văn học Việt Nam hiện tại.

Khó hay dễ?

Trả lời câu hỏi này, những người trong cuộc mỗi người một ý kiến khác nhau, đôi khi trái ngược. Một nhà văn nổi tiếng cho rằng muốn xuất khẩu chúng ta cần phải có cái mà người ta cần. Các tác phẩm văn chương của Nga, Pháp, Mỹ hay Trung Quốc, Nhật, Thổ Nhĩ Kỳ không cần làm gì mà các đối tác trên thế giới ùn ùn kéo đến hỏi mua về dịch. Nếu chúng ta không có tác phẩm hay, nổi bật thì thật khó để bạn đọc quốc tế chú ý đến văn học nước nhà. Và cũng theo ông, điều quan trọng nhất để sáng tác văn học trong nước có thể đến với bạn đọc thế giới đòi hỏi người sáng tác ngay khi đặt bút viết đã phải định vị sáng tác của mình có nội dung, tư tưởng vượt ra ngoài biên giới quốc gia để bạn đọc thế giới có thể dễ dàng cảm nhận dù khác biệt về văn hóa, lịch sử.

Nhưng ý kiến những nhà phát hành lại ngược lại, ông Phạm Minh Thuận, TGĐ Công ty cổ phần phát hành sách TPHCM (Fahasa) khẳng định: “Không phải không được, thực tế, chúng ta đã mua của họ rất nhiều và họ sẵn lòng hỗ trợ ngược lại. Có điều, vấn đề nằm ở chỗ không có tác phẩm nào để chào bán, mà không có sản phẩm thì những người phát hành như chúng tôi cũng chịu, không cách nào hỗ trợ văn học Việt Nam đi xa”.

Cùng ý kiến với ông Thuận, bà Phan Thị, Giám đốc Công ty Phan Thị nêu ra biện pháp giải quyết tạm thời hiện nay để phổ biến tác phẩm của đơn vị ra nước ngoài. Đầu tiên là dùng Internet, Công ty Phan Thị hiện đang đăng tải miễn phí một số phần của bộ truyện tranh Thần đồng Đất Việt bản tiếng Anh trên mạng để tạo sự chú ý của bạn đọc nước ngoài. Song song đó, Phan Thị còn nhắm vào đối tượng độc giả là thế hệ trẻ Việt kiều. Thông qua họ, tác phẩm có thể dễ dàng tiếp cận bạn đọc nước ngoài và có điều kiện để được biết đến nhiều hơn.

Thế nhưng, khó khăn lớn nhất mà bất cứ ai quan tâm đến việc quảng bá văn học Việt ra nước ngoài đều phải thừa nhận là khả năng của các nhà làm sách trong nước, các đơn vị xuất bản hiện nay chưa đủ sức để làm sách xuất khẩu. Một thực tế là nền văn học Việt Nam chưa thực sự được quan tâm tại nước ngoài do đó khi sách Việt Nam xuất ngoại sẽ rất khó để thu hồi vốn nhanh, thậm chí không thể thu hồi vốn. Với thực trạng năng lực kinh tế của các đơn vị xuất bản trong nước hiện nay không thể chịu đựng nổi gánh nặng này. Việc xuất khẩu văn học Việt Nam ra nước ngoài do đó rất cần đến sự hỗ trợ của cấp cao hơn với những chính sách, kế hoạch lâu dài của nhà nước.

(Nguồn: SGGP Online)

___________________________

>> Xem thêm:Xuất khẩu tác phẩm văn học. Bài 2: Cần có chính sách khuyến khích
Share on Google Plus

About Dịch thuật Online

Dịch thuật Online là đơn vị dịch thuật chuyên nghiệp hàng đầu Việt Nam, chúng tôi cung cấp dịch vụ nhanh, rẻ, uy tín, bảo mật và tận tâm. Hotline: 094.525.9798 hoặc 0915.502.269
Keywords: dịch thuật, dịch công chứng, dịch thuật online, dịch thuật hà nội, dịch công chứng hà nội, văn phòng dịch thuật, công chứng dịch thuật, dịch tiếng Anh, dịch văn bản